Rằm tháng Giêng hay là Tết Nguyên Tiêu còn được xem là một dịp lễ quan trọng nhất trong năm sau tết Nguyên Đán của người Việt Nam. Người xưa đã có câu “Cúng quanh năm không bằng cúng rằm tháng Giêng”, để hướng dẫn con cháu đến tầm quan trọng của dịp lễ này. Vào ngày lễ này, người dân khắp nơi sẽ cùng nhau đi chùa cầu khấn, chuẩn bị những mâm cúng thịnh soạn nhằm mong cầu may mắn, phước lành. Hãy cùng Chuyển nhà Kiến Vàng tìm hiểu chi tiết về Ý nghĩa và cách chuẩn bị mâm lễ cúng Rằm tháng Giêng nhé!
Rằm tháng giêng là gì?
Rằm tháng Giêng hay còn gọi là Tết Nguyên Tiêu, đây là dịp lễ có nguồn gốc từ Trung Quốc, sẽ diễn ra vào ngày 14 – 15 tháng Giêng Âm lịch hằng năm. Có nhiều nguồn tài liệu cho thấy Tết Nguyên Tiêu đã bắt nguồn từ cuối thời Tây Hán, Trung Quốc.
Câu chuyện ngày Rằm tháng giêng bắt đầu bằng việc các cung nữ trong cung khi vào dịp xuân đến lại nhớ nhà nhưng không thể ra khỏi cung thăm gia đình. Lúc này, một viên sủng thần dưới thời Hán Vũ Đế – là Đông Phương Sóc đã cảm động trước tấm lòng hiếu thảo của cung nữ và nghĩ cách giúp đỡ các cô. Ông liền tung tin giả rằng thành Trường An sẽ bị Hỏa thần của Ngọc Hoàng thiêu rụi và tiến hành đưa ra kế sách giúp là nhà vua và hoàng tộc. Ông liền khuyên rằng nhà vua nên lánh nạn ở ngoài cung và trong cung sẽ được treo đầy lồng đèn đỏ để giả theo cảnh chim lửa cháy – lửa Hỏa thần.
Khi ấy Hán Vũ Đế đã chấp thuận theo kế sách này và từ đó, vào ngày rằm tháng Giêng hằng năm thì nhà nhà đều tiến hành treo đèn lồng. Phong tục này đã được lưu truyền rộng rãi qua rất nhiều nhiều thế hệ và đã lan rộng đến phong tục tập quán của người Việt Nam. Tuy nhiên, ở nước ta thì Tết Nguyên Tiêu của người Việt đã có sự biến tấu khác biệt so với phong tục tập quán của Trung Quốc.

Rằm tháng Giêng 2023 vào ngày nào?
Rằm tháng Giêng sẽ diễn ra vào giữa đêm 14 (trước đêm trăng rằm) đến hết ngày 15 của tháng Giêng âm lịch. Năm 2023, Rằm tháng giêng sẽ diễn ra vào chủ nhật ngày 05/02/2023 (Dương lịch), rất thuận lợi cho tất cả mọi người ghé chùa mong cầu tài lộc tỏ lòng thành kính.
Ý nghĩa Tết Nguyên Tiêu, rằm tháng Giêng
Ý nghĩa của Rằm tháng Giêng được lưu truyền rất nhiều trong cuộc sống của người Việt hiện nay. Tết Nguyên tiêu có nghĩa chính là đêm rằm đầu tiên trong năm mới. Trong đó, chữ “Nguyên” mang hàm ý là thứ nhất, chữ “Tiêu” nghĩa là đêm. Ngoài ra thì Tết Nguyên Tiêu còn có tên gọi khác là Tết Thượng Nguyên, nhằm phân biệt với 2 dịp rằm lớn trong năm là Tết Trung Nguyên ( rằm tháng bảy) và Tết Hạ Nguyên (rằm tháng mười).
Ngoài ra dịp Rằm tháng Giêng là một dịp lễ rất quan trọng đối với Phật giáo, nổi tiếng với câu nói “Cúng quanh năm không bằng cúng Rằm tháng giêng” hay là “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày Rằm tháng giêng”.
Vào các ngày này, rất nhiều gia đình sẽ cùng nhau đi chùa cầu may, bày mâm cỗ cúng để tỏ lòng thành kính tới với chư Phật và tổ tiên của mình.
Khác nhau giữa Rằm tháng Giêng của người Hoa và người Việt
Rằm tháng Giêng tuy là được du nhập vào Việt Nam từ văn hoá Trung Quốc, nhưng đã được cha ông ta biến tấu để phù hợp với văn hoá và phong tục tập quán của người Việt.
Đối với người Hoa thì đây là một lễ hội hoa đăng rất lớn, họ sẽ thả đèn lồng để cầu nguyện cho dịp năm mới thêm bình an. Khác với Việt Nam, thì vào dịp này các Phật tử ở khắp nơi sẽ viếng chùa lễ Phật nhằm cầu mong sự bình an.
Các chùa ở khắp nơi cũng tổ chức Đàn Dược sư, tụng kinh dược sư trong suốt ngày tháng Giêng. Đồng thời, nhà chùa cũng kêu gọi các Phật tử tụng kinh niệm phật mong muốn an lành đến mọi người, mọi nhà.

Xem thêm: Xem ngày chuyển phòng trọ tốt nhất, chuẩn nhất 2023
Cách cúng rằm tháng Giêng
Dịp lễ ngày 14 và 15 tháng Giêng, người dân bắt đầu lên chùa lễ Phật, làm những việc thiện, thả đèn hoa đăng, phóng sinh, dọn dẹp bàn thờ, làm lễ cúng gia tiên tại nhà,… để cầu bình an, gia tăng phúc thọ.
Lễ vật cúng rằm tháng Giêng thì bạn cần chuẩn bị 1 mâm cỗ cúng Phật đầy đủ nhất. Chuẩn bị 1 mâm cỗ cúng gia tiên và tiến hành dọn dẹp bàn thờ cẩn thận, không được làm đổ vỡ.

Chuẩn bị mâm cỗ cúng Phật và cúng gia tiên như sau:
Mâm cỗ cúng Phật
Mâm cỗ cúng Phật đầy đủ thường gồm: hoa quả, chè xôi, món xào, các món đậu, món canh. Ngày nay thì người dân có thể thêm vào mâm cỗ cúng Phật gồm các món ngọt như là chè trôi nước cùng với mong ước cả năm trôi chảy, hạnh phúc tròn đầy viên mãn. Điều đặc biệt nhất là mâm cỗ cúng Phật phải có đầy đủ màu sắc ngũ hành.
Mâm cỗ cúng gia Tiên
Bên cạnh mâm cỗ cúng Chư Phật, thì các gia đình còn cần chuẩn bị thêm mâm cỗ cúng gia tiên. Những mâm cỗ cúng gia tiên đầy đủ vào ngày rằm tháng Giêng thường là:
- đồ mặn: bao gồm 4 bát và 6 dĩa.
- 4 bát sẽ bao gồm: ninh măng, bát mọc, bát bóng, bát miến.
- 6 dĩa bao gồm: thịt gà hoặc thịt lợn, giò hoặc chả, nem thính
- Có thể thêm đĩa xào, đĩa xôi, dưa muối hoặc đĩa bánh chưng và bát nước chấm.
Ngoài ra, theo phong tục truyền thống thì người dân Việt nên chọn giờ cúng rằm tháng Giêng vào buổi trưa, từ khoảng 10 giờ sáng trở đi.
Tuy nhiên, do tính chất công việc bận rộn nên rất nhiều gia đình dời giờ cúng vào buổi tối. Thực tế thì dù cúng buổi nào, hay mâm cúng có nhiều ít thì đầu tiên vẫn là tấm lòng thành là yếu tố quan trọng nhất, giúp cho tâm nguyện của người cầu được bề trên chứng giám.
Một số lưu ý khi cúng rằm tháng Giêng
Rằm tháng Giêng chính là dịp rằm lớn nhất trong ngày đầu năm, do đó cần chuẩn bị mâm cúng kỹ lưỡng, không để sai sót. Lưu ý không được cúng rằm tháng Giêng bằng trái cây giả, hoa giả, đầu lợn và món chay giả mặn.
Ngoài ra, vào ngày rằm tháng Giêng, người dân cần kiêng kỵ một số điều sau:
- Không để thùng gạo cạn đáy: Người xưa thường quan niệm rằng dịp đầu năm mà để thùng gạo trong nhà cạn đáy thì quanh năm sẽ bị đói kém.
- Kiêng câu cá: Dân gian có quan niệm rằng nếu đi câu cá vào ngày trăng tròn sẽ dễ bị ma ám và mang đến nhiều vận đen xui rủi.
- Kiêng nói tục, chửi bậy: Vào ngày rằm mà nói tục, chửi bậy sẽ bị bề trên trách phạt.

Xem thêm: Bảng giá dịch vụ chuyển nhà trọn gói Kiến Vàng (2023)
Phía trên là các thông tin chi tiết về ý nghĩa bà cách chuẩn bị mâm lễ cúng Rằm tháng Giêng. Đây là một trong những dịp lễ lớn nhất của người dân Việt Nam, vì vậy bạn đừng quên chuẩn bị mâm cúng thịnh soạn để mong cầu may mắn, phước lành cho một năm mới nhé!